विदेशमा ३ सय ३३ नेपालीको कोरोनाबाट मृत्यु, खोप बारे जान्नैपर्ने केही टिप्स

काठमाडौं । कोरोना भाइरस (कोभिड १९ को संक्रमणबाट हालसम्म विदेशमा रहेका ३ सय ३३ नेपालीले ज्यान गुमाएका छन। गैरआवासीय नेपाली संघका अनुसार यो साता युकेमा २ जना र अल्जेरिया १ जना को कोरोना संक्रमणका कारण निधन भएसँगै २१ देशमा कोरोना संक्रमणका कारण निधन हुने नेपालीको संख्या ३ सय ३३ पुगेको हो।

गैरआवासीय नेपाली संघअन्तर्गतको स्वास्थ्य समितिका संयोजक सन्जिव सापकोटाका अनुसार शनिवार साँझसम्म विभिन्न ५० देशमा रहेका ५८ हजार ८ सय ३२ जना नेपालीमा कोरोना संक्रमण पहिचान भएको छ । यी मध्ये ९४ प्रतिशत अर्थात ५६ हजार २ सय ४७ जना कोरोना मुक्त भएका छन । गैरआवासीय नेपाली संघको स्वास्थ्य समितिका अनुसार यो साता बेलायत, मलेसिया, साउदी अरब, पोर्चुगल र नाइजेरियामा रहेका थप नेपालीहरुमा कोरोना संक्रमण देखिएको छ । कोरोना भाइरसका कारण नेपालमा मात्रै २ हजार ३५ जनाको निधन भएको छ । नेपालमा कोरोना भाइरसबाट संक्रमण हुनेको संख्या २ लाख ७१ हजार ८ सय ६ पुग्दा २ लाख ६६ हजार ८ सय १२ जना अर्थात ९८ दशमलव ५ प्रतिशतले कोरोना जितेका छन् ।

कोरोनाविरुद्धको खोप कसले लगाउने कसले नलगाउने ?
१८ वर्ष माथिका सबैले कोरोना विरुद्धको खोप लगाउन सकिन्छ । मुटु रोग मधुमेह र अन्य दीर्घ रोगका बिरामीले पनि जीवनरक्षाका लागि कोभिड–१९ विरुद्धको खोप लगाउन सकिन्छ । खोपको पहिलो मात्राले असर र एलर्जी हुनेहरुले अर्को डोज लगाउनुहुँदैन । ज्वरो आएको बेला, रक्तश्रावसम्बन्धी समस्या भएका व्यक्ति, रगत पातलो बनाउने औषधि सेवन गर्ने व्यक्ति, गर्भवती हुन इच्छुक महिला, गर्भवती, सुत्केरी, स्तनपान गराइरहेकी महिला, गम्भीर कोरोना संक्रमित, सिकिस्त बिरामी लगायतले पनि यो खोप नलगाउन उत्पादक कम्पनीले सुझाव दिएका छन् ।

खोप लगाएको ३ देखि ६ हप्तामा मात्रै अर्को मात्रा लिनुपर्छ । दोस्रो मात्रा लगाएको ४ हप्तापछि शरीरमा एन्टिबडी बन्न थाल्छ । त्यो भन्दा पहिले जनस्वास्थ्यका मापदण्डको विगत जस्तै पुर्णरुपमा पालना गर्नुपर्छ । अन्यथा आफू र अरुलाईलाई सुरक्षित राख्न थप चुनौती देखिन सक्छ । दोस्रो मात्राको खोप सोही कम्पनीको लगाउनुपर्छ जुन पहिलो मात्रामा लगाइएको छ । हाल बजारमा आएका खोपहरुको प्रभावकारिता, तिनका असर लगायतका बारेमा खोप लगाएपछिको एकिन तथ्यांक नभएपनि अनुमोदित सबै खोपहरु संक्रमणको विरुद्धमा ९० प्रतिशत प्रभावकारी पाइएका छन् । यो सकारात्मक पक्ष हो । १८ वर्ष भन्दा कम उमेरकाहरुमा खोप परिक्षणको क्रममा रहेकाले खोप लगाउन सिफारिस गरिँएको छैन ।

खोपका असरहरु थाहा पाउने तरिका
सबैभन्दा पहिले त खोप लगाउँदा आफ्नो शारीरिक स्वास्थ्य अवस्थाबारे चिकित्सकसँग परामर्श गरेर उनीहरुकै प्रत्यक्ष निगरानीमा खोप लगाउनुपर्छ । यसले खोप लगाइसकेपछि त्यसले आफ्नो शारीरिक स्वास्थ्य अनुकुल प्रतिक्रिया देखाउँछ कि विपरित भन्ने कुरा जान्न सहज हुन्छ । खोप लगाइसकेपछि स्वासप्रश्वास प्रणालीमा समस्यामा देखियो,जस्तै घाँटी अठ्याएजस्तो अनुभव हुनु, श्वास फेर्दा छोटो भएजस्तै वा घ्यारघ्यार हुनु, खोकी लाग्नु, वाकवाकी, वान्ता, पखाला तथा पेट दुख्नु, रिंगटा लाग्नु, बेहोश हुनु, मुटुको धड्कन तथा नाडी तीव्र गतिमा चल्नु, लगायतका नकारात्मक प्रतिक्रिया देखिन सक्छन् । कसैकसैलाई जीउभरि फोका उठी चिलाउने तथा ओठ र अनुहार एवं घाँटी सुन्निने पनि हुन सक्छ । यी यस्ता समस्या देखिएमा आफूले परामर्स गरेको चिकित्सकसँग सल्लाह लिनुपर्छ ।

कसैलाई खोपले गम्भीर खाले समस्या देखिन सक्छ त कसैलाई सामान्य । यद्यपी हालसम्म खोप लगाएपछि गम्भीर असर परेको पाइएको छैन ।विशेषत खोप बजारमा ल्याई प्रयोगमा ल्याउनुपूर्व नै धेरै चरणमा क्लिनिकल परिक्षण गरिएको भएकाले ठूला असरहरु देखिएका छैनन । खोप लगाउँदा सामान्य असरलाई स्वभाविक मानिन्छ । तर खोप लगाइसकेपछि एन्टीबडी बन्न ४ सातासम्मको समय लाग्ने भएकाले सो अवधिभर भने स्वास्थ्य मापदण्ड अनिवार्य रुपमा पालना गरेमात्रै प्रभावकारी नतिजा पाउन सकिन्छ ।